DHARA MISOOMA CAALE! Kutaa 1ffaa

DHARA MISOOMA CAALE! Kutaa 1ffaa

 

KUTAA 1FFAA    KUTAA 2FFAA   KUTAA 3FFAA>>

Yosef Hamba Tola
Follow me!

Yosef Hamba Tola

is Biotechnologist, writer, reviewer and researcher at Africa-ai-Japan project under Japan International Cooperation Agency (JICA)
Author of Dungoo Oromoo & published articles in the areas of Biotechnology. Currently, he writes for www.gibetube.com and www.beekanguluma.org on current issues of Oromo People, Education, Politics and Agriculture in Ethiopia.
Yosef Hamba Tola
Follow me!

Latest posts by Yosef Hamba Tola (see all)

(gibetube.com)- Lammiileen Itiyoophiyaa hunduu yeroo dhugaan arreeddee bool’a seentuu fi sobni immoo muka kortu sirriitti ilaalaa jiru.

Sobi mootummaa Itiyoophiyaa utuu midhaan nyaataa ta’ee silaa lammiilee keenya miliyoona digdamaa ol nyaata hatattamaa barbaadaa jiran quubsee irra taruun biyyoota addunyaa kana irraa gogiinsaan miidhamaa jiran qaqqaba ture. Wal fakkeessuu duruu itti beeku kan miilanaa immoo gurruma nu duuchuuf jedha. Kan qaanii isaanitti uffisu immoo sobni isaanii wal dhiituudha. Kan naaf hin galle waan dubbatanii fi dubbachuuf karoorfatan gargar baasanii hin beekan fakkaata. Kan jireenyi harkatti wal rukutte silaayyuu waan butee dhiisu hin beeku. Yeroon taa’ee ilaalu waanuma isaan qilleensa abootaa oolan natti fakkaata.

“The country is in the right path and we are being able to feed 95 million people and we able to have food security” Arkebe Oqubay, Special adviser to the Prime Minister. Namtichi gorsaa Muummicha ministeeraa jedhan kun soba isaa kan biyyattii bokoksee xaaxessuuf jedhu gadi baasee addunyaatti bulgaafate. Kan akkas miidiyaa addunyaa irratti qola irraa baasee sobu kun ummata harka isaa jala jiru immoo guyyaa guyyaatti hagam sobaa oola yoo jenne mataa dhukkubbii namatti kaasa. Baala mukaa gogee jiru lakkii hin gogne lalisaa jira waan jedhan natti fakkaata. Gaafa wayyaaneen gorsitoota jettee ilmaan Tigraayi akka dallaa horii muummicha ministeera biyyattiitti naannessite addunyaan biyya guddisuuf deemu jedhee ilaalaa ture. Nuti garuu wal beekna akka isaan akka nama fiinyaa afuufee qilleensa guutuu afuufanii namicha bokoksuu barbaadan. Innis walitti kuusee biyyaa fi addunyaa kana dharaan guutaa oola. Akkas ta’anii biyya tokko bulchuu irra du’anii biyyoo seenuu wayya.

READ  Foddaa JOHAARII(JOHARI window)

Torbanuma gorsaan isaa soba adii gadi dhiise kana muummichi ministeeraa immoo osoo waan biraa karaa foddaa isaa odeessuu dhageenye. Miidiyaaleen addunyaa silaa hin dubbatin namaan hin jedhani adiis gurraachas harkaa fuudhanii gadi nutti dhiisani.

Kan gorsaan isaa of dandeenyee jirra, lammiilee keenya miliyoona sagaltamii shaniif midhaan nyaataa sirriitti dhiyeessaa jirra jedhe innimmoo maaloo na qaqqabaa ummati beelaan narkatti dhumuuf jedha jedhee addunyaatti iyya. Kun mootummichaaf qaanii guddaadha. Kadhaanillee gaariidha, garuu karaa biraa sobuun addunyaa kana faaluu maaltu barbaachise?
[gibetube]

Gaafa qotee bulaan tokko callaa kuntaala kudhan argatu kuntaala shantama argate jedhanii kan gabaasaniidha. Kanas oduun odeessa osoo hin taanee ijakootiin kanan argeedha. Baatii Sadaasaa bara 2013 dhimma qorannoo saayinsawaaf bakka barnootakootii ba’ee gara Qellem Wallaggaa deemeen ture. Aanaa Daallee Waabaraa gaafan deemu ogeeyyota qonnaa waliin gara baadiyaatti bobbaane. Guyyaa sana namtichi gabaasa miidiyaaf dhiyeessu (reporter) nufaana ture. Osoo lafa qonnaa keessa deemnee qotee bulaa waliin gaaffii fi deebii goonuu namtichi gabaasa hojjetu sun “Bakka midhaan mataa gaarii natti agarsiisaa!” jedhee qotee bultootatti hime. Anis waansaa naaf galuu didnaan “maaliif barbaadde” jedheen? Gabaasaafan barbaade naan jedhe. Hojiinkoo fi hojiin namicha kanaa faallaa ta’e. Ani kaayyoon bakkan baradhuu ka’ee gara Itiyoophiyaa deemeef rakkina Oomishi callaa naannoo sanaa qabu adda baasee furmaata barbaaduufi. Ani bakka midhaan badee fi sirriitti callaa ga’aa kennuu diden barbaada, inni immoo isa gaarii barbaada ture. Dubbiin faallaa taate. Lafa qonnaa midhaan mataa gaarii qabu tokko fuudhanii miidiyaa isaaniitti dhiyeeffachuun kunoo qotee bulaan keenya calla ga’aa argacha jira jedhu. dhara

READ  QEERROO ‘ABDIISAA BAANCAA’ JEDHAMUUN WALBARAA!!

Jal’isiin osoo haala gaariin hin babal’atin hojjenneerra jedhanii mootummoonni naannolee gabaasa isaanii bareechatu. Malli qonnaa ammayyaas biyyattii keessatti baay’ee gadi bu’aadha. Mootummaan biyyattii olola siyaasaa fi hacuuccaaf maallaqa baasa malee qorannoo fi mala qonnaa jabanaa babal’isuuf qarshii hin baasu. Barattootni sadarkaa ol’aanaa (digirii 2ffaa fi 3ffaa) baratan maallaqa qorannoo isaaniitiif mootummaan kennu yoo dubbanne hedduu nama yeellaasisa. Biyyooti ollaa keenyaa gaafa itti himnu illee hedduu nutti kolfu. Maallaqi isaan muummee qorannoo (research) irratti baasan geejjibumayyuu waan sirriitti ga’u miti. Kanaafuu, barataan qotee bulaa keessa galee rakkoo qotee bulaan oomisha irratti qabu furuun ni ulfaata.

Soba isaaniitu ukkaamse malee sabni keenya tasumayyuu midhaan nyaataan of danda’ee hin beeku. Miidiyaa isaaniitti ol ba’anii ololaa oolu. Miidiyaaleen addunyaa akka biyya keeessa galanii dhugaa jiru basaniif illee hin ayyamani. Namni har’a midhaanii fi bishaan dhabee kufuu, kufuu jechaa deemu kun kaleessa agabuu oole/kaleessa agabuu bulee akkas ta’e miti. Beeyiladi badhee irratti goggogdee duutus, kaleessa bishaan yookaan marga dhabdee miti. Hunduu ergaa hubamee bubbuleera.

Gaafa booruun baqaqe, weenniinis lagaa korrise, kormaan lukkuus manaa “Kulkuluukuu!” jedhe, dhugaan tokko qofti soba kumaatama morma hudhee abiddatti darbachuuf jira.

Soba Mootummaa Wayyaanee keessaa muraasa:
Lammiileen keenya hedduun osoo karaa walakkaatti poolisoota isaaniin ajjeefamanii nuti nama du’eyyuu hin agarres hin dhageenys jedhu. Kana qofaas miti qotee bulaa ooyiruu isaa keessa jiru itti dhukaasanii ajjeesaniiru. Akkasumas, nama bakka qonnaa isaatii callaa makaratee galu rasaasaan rukutanii bowwaa keessa buusaniiru. Kana hundaa gochaa qotee bulaa giddu galeessa godhannee qonnaa babal’isnee bu’uura indaastirii goona jedhu.
Sabaa fi sab-lammoonni baay’een osoo isaan hacuucamaa jirra jedhanii iyyatanii mootummichi biyyi nagaadha jedhee yeroo hundaa sagalee kenna

Namni gaafa mirga isaaf gaaffii karaa nagaa gaafatu, akkasumas daandiitti ba’ee sagalee isaa dhageessisu shorerkeessitoota, nagaa biyyaa booressuuf deemu, dhimma dhuunfaaf deemu, humna qaama mormitootaa keessa fi alaa irraa gadi dhiifamee dha jedha. Lafti kallattii garaagaraan cicciramee osoo biyyooa ollaatti hiramaa jiruu lakkii lafti keenya hin tuqamne jechuun afaan jal’isa.
Yooseef
Yooseef Hambaa Tolaa

Qotee bultoota miliyoona hedduu irraa lafa fuudhee osoo balaa beelaaf isaan saaxilaa jiruu nuti lafa qotee bulaa hin tuqne , qotee bulaan lafa isaa irratti abbaa lafaa ta’ee qotatee jiraachaa jira jedha
Investeroonni biyyoota alaa irraa galan lafa qotee bulaas ta’e qabeenya uumamaa irraan miidhaa qaqqabsiisan hin qaban jedha

READ  Ani Waa TORBA Jajeen TORBA taajjabe!

KUTAA 1FFAA    KUTAA 2FFAA   KUTAA 3FFAA>>