KAAYYOO JIREENYAA (MAALIIF AKKA JIRAATTU ) AKKA ITTI KALAQATTU!

KAAYYOO JIREENYAA (MAALIIF AKKA JIRAATTU ) AKKA ITTI KALAQATTU!

Maddi barreeffama kanaa wiki how dha. Barreeffamni kun ogeessaan kan mirkanaa’e dha. Kan hiike Ana Tamasgeen Axinaafuuti.

KAAYYOO JIREENYAA (MAALIIF AKKA JIRAATTU ) AKKA ITTI KALAQATTU!

Jireenya keetti gammachuu hin qabdu yoo ta’ee maaliif akka jiraachaa jirtu irra deebiin ilaalu qabda. Waan jiraachaa jirtuuf irra deebiin ilaaluun miira daandii sirrii irra akka hin jirre akka sitti dhagahamu gochuu danda’a. Haa ta’u malee ammas taanaan sitti hin barfanne. Kaayyoo jireenya keetii kana soqii bira gahi. Sana booda jireenya jiraachuuf uumamte jiraachuu jalqabuuf hojiitti seeni.

Kutaa 1ffaa

Fedhii kee adda baasii bari

1)         Dabtara kaayyoo kee irratii katadhuu qofaatti adda baafadhu.

-Dabtara yaadannoo irratti qabanu qabaachuun jireenya keessatti baay’ee waan barbaachisaa ta’e dha. Yaadannoo addaa kan waa’e kaayyo kee , fedhii keefi  gammachuu kee itti ibsattu qabaadhu.

-waa’ee bareedinaa fi jechoota filachuu barreeffama kee hin dhiphatin. Sababni isaas kun dabtara yaadannoo dhuunfaa kee waan ta’eef nama biraaf miti kan ati barreessitu. Hamma siif danda’ametti iftoomina ofiif qabaadhu.

2)         Of gaafadhu

Kaayyoo jireenya kee hubachuuf maal akka jaallattu , maal akka hojjechaa jirtuufi jireenya kayyoon hogganamu jiraachuuf maal gochuu akka qabdu itti yaadi. Gaaffiiwwan salgaan  ati jireenya kaayyoon hoogganame jiraachuuf of gaafachuu qabdu kunooti.

  1. Jireenya keetti yoom ,yoom gammada?
  2.  Maaltu akka ofitti boontu si godhaa?
  3.  Nama kaan irratti maal jaallatta?
  4.  Jiraadheera akka ati jettu kan si godhuufi jiraachuu keef kan si mirqaansu maali?
  5. Jireenya kee guyyaa guyyaa keessatti hammam gammachuu qabda?
  6.  Jijjiirama akkamiitu jireenya kee gammachuun guuta?
  7.  “utuun…” jireenya kee qabee jiru maali?
  8.  Addunyaa kana irratti jijjiirama tokko fiduu kan dandeessu yoo ta’e maal jijjjiirta?
  9.  Jireenyi ati dachee kana irratti qabdu torbee tokko qofa osoo siin jedhanii akkamiin jiraatte darbuu feeta?

3)         Fedhii keef hawwii kee tarreessi!

Waan hojjechuu jaallattu barreessi. waan ati barreessitu kun hojii, jireenya dhuunfaa fi jireenya maatii kee ni dabalata. Waan yoo sii kaffalamee dalagdu qofaa osoo hin taane kan ati qarshii malee tola dalaguuf fedhii qabdus ni dabalataa.

4)         Waan jaallattu barreessi

Qulqullina jireenya ati jiraattuuf wantootniifi namootni ati jaallattu yeroo kee dabarsuu irratti qooda guddaa qabu. Namootaafi waantoota  jaallattu addaa baaste beekuun kee akka ati hawwiifi fedhii keef xiyyeeffanoo laattuuf si gargaara. Waan jaallattuuf xiyyeeffanoo kennuun kee immoo akka ati fiixaan bahuu keetti dhiyaattu si gargaara.

Gammachuu kan siif kennu maatii kee wajjiin yeroo kee dabarsuu yoo ta’e, hojii yeroo hundaa maatii kee irraa si fageessu hojjechuun gammachuu kee saama.

5)         Gammachuu kee barbaadi!

Gammachuu barbaaduun fedhiif hawwii kee barbaaduu caalaa xiyyeeffanoo si gaafata. Gammachuu kee barbaaduuf nan ebbifameem jette akka ati yaaddu waan si godhu barbaadi. Hanga mar’imaan si madaa’utti guyyaa kofalte yaadadhu.

Tapha yeroo ijoollummaa kee itti gammadde taphattu yaadadhu. Taphni sun ykn dalagaan akka tapha sanaa amma si bohaarsee gammachuu kee sana siif deebisuuf jira?

6)         Jireenya kee duuba gara fuulduraatti karoorsuu yaadi!

Akka nama waggaa sagaltama fixeetti of yaadi. Jireenyi ati jiraatte dabarte hiika qabaachuu isaatti gammadee itti boonaa jirta? Yeroo umuriin kee ganna 90 ta’utti gammachuu kana argachuuf ammaaf waggaa 90 gidduu umurii kee hafe keessatti waan jireenya sana akka jiraattu si dandeessisu godhi. Waan gochuu qabdu ammo kaaroora baasuun katabi.

FAKKEeNYAAF, umurii kee ganna 90 tti yeroo ijoolleen ijoollee kee simarsanii taphatan , hojii ummata gargaaru dalagdee, yeroo soorama kee kana irratti mana guddaa, lafa bal’aa qabdu keessa akka waan jiraachaa jirtuutti of yaaddee ta’a. kun kan agarsiisu akka ati maatii baay’ee qabaachuu feetu, hojii keen ummata kee gargaaruu feetuufi naannoo baadiyyaa jiraachuu barbaaddu dha. Duuba irraa gara fuulduraatti yaaduun kee akka ati umurii dargaaggummaa keetti ijoollee godhachuu qabdu, hojii ummata gargaaruu ta’e irratti qooda fudhachuu qabduufi of dandeessee umurii dheeraa jiraachuuf akka ati fayyumaa kee eggachaa jiraachuu qabdu si agarsiisa.   itti fufa…….