Lafti Beenyaa Qabdii?

Dastaa Qana’aa
Follow me

Dastaa Qana’aa

Writes on Oromo culture, values and history
Dastaa Qana’aa
Follow me

Latest posts by Dastaa Qana’aa (see all)

Hawaasa bal’aas ta’e namni dhuunfaa tokko yeroo jiraatutti wantoota jiruufi jireenya isaa qajeelfachuuf isa barbaachisan gurguddoo keessaa lafti isa hangafaati. Namni jiraachuudhaaf qilleensa, bishaan dhugaatiifi midhaan nyaataatu isa barbaachisa. Namni uffata malee jiraachuu ni danda’a. Garuu eenyuyyuu qilleensa, bishaan dhugaatii qulqulluufi nyaata ga’aa malee hin jiraatu. Isaan kun sadan-qilleensi, bishaanniifi nyaati- kan argaman dachee keessaafi irraati. Qilleensi qulqulluun kan argamu mukkeetii irra lafaa jiran kana irraati. Bishaanis yoo ta’e yookiin garaa lafaa jalaa bifa bishaan boollaafi muummeen, yookiin immoo irra lafaa irraa bifa garbaafi galaanaan argama. Midhaan nyaatanii ittiin jiraatanis argamnisaa kanarraa adda miti.

[gibetube]
Dacheema kanarra qotaniiti kan lubbuu ofiifi lubbuu maatii ofii ittiin lafarra tursan. Akka kootti lafti wantoota barbaachisoo bu’uuraa (basic needs) keessaa isa tokko. Wantoota barbaachisoo bu’uuraa kan jedhaman kanneen akka nyaataafi dhugaatii, uffannaafi mana keessa jireenyaa hundi utuu lafti hin jiraannee jiraachuu hin danda’an.
Nyaataafi dhugaatifis ta’e uffannaafi mana keessa jireenyaaf lafatu madda isaaniiti. Faayidaalee bu’uuraa kana kennuurra darbee lafti nama dhuunfaa tokkoofis ta’e hawaasa waliigalaatiif bu’aa maaliinuu bakka buufamuu hin dandeenye qaba. Lafti qabeenya hin dhumneedha. Dhaala umurii guutuuti. Keessattuu hawaasa tokkoof mallattoo eenyumaa isaati. Sabni lafa ofiisaa hin qabne hammamuu yoo baay’ate akka sabaatti hin lakkaa’amu. Yoomuu galtuudha. Hirkattuudha. Waan abbaan lafaa, abbaan biyyaa, jedheen hojjeta; iddoo abbaan biyyaa taa’i jedheen taa’a; fedhiinsaa fedhii abbaa biyyaati. Yoo barbaademmoo abbaan biyyaa yeroo barbaadetti lafasaa irraa ari’achuu danda’a. Kanaaf ta’a jedheen yaada kan sabni Oromoo lafasaaf iddoo olaanaa kennu. Saba Oromoo biratti qabeenyaan warqee caalaatti ilaalamu lafa.  Next Page>>