QULLAA HIN DHAABBATINAA! #OromoProtests

Yeroo kun seenaa qabsoo Oromoo keessatti bakka ol’aanaa qaba jedheen yaada. Jaarraa hedduuf kan beekanis kan hin beeknes Sabni Oromoo eenyu jechaa turaniiru. Akka nuti hin beekamneefis mootumma dhufaa darbaan aadaa fi Afaan Keenya ukkaamsuuf yaalii hedduu godheera. . Kan nu beekanis dhara ilmaan Oromoo irratti odeessuun yeroo itti burjaajessaa turaniidha. Qabsoo saba Oromoos bara dhufaa darbaa laamshessaa turaniiru. Kana hundaa yoo godhaniyyuu sabni Oromoo guyyaa tokko illee diinaaf jilbeenfatee hin beeku.
Qeerroowwaanii fi sabni Oromoo kallattii hundaan qabsoo ho’aa fi humna jabaa of keessaa qabu ergaa bobeessuu eegalee baatii afurii ol lakkoofsiseera. Mootummaan abbaa irree wayyaanees tarkaanfii hadhaawaa saba keenya irratti fudhachaa akka jiru eenyuyyuu dhugaa ba’uu danda’a.

Jalqaba fincila diddaa garbummaa kanaa eegalee wantooti hedduun qabsoo kana fashaleessuuf ba’anii turaniiru. Oromoonis warren kana irratti qabsaa’uun hedduu isaanii qalbii jijjiirrachiiseera. Kanneen biro immoo adeemsaa fi kaayyoo isaanii sirriitti hubateera.
[gibetube]

 

Ani nama bu’aa mataa isaaf jedhee qabsoo Oromoo dura dhaabbatuu fi alagaatti firoomu akka nama qullaa isaa dhaabbatuuttan ilaala. Dhalli namaa kafana malee yoo ka’ee naannoo keessa deemee jiraachuu jalqabe rakkinni hedduun akka mudatu beekamaadha. Waanuma biraa yoo dhiifneyyuu qorraan rukutamee TB lafee godhatee baraan gubachaa jiraata. Yoo itti cimemmoo gara biyyeetti godaana. Namni dantaa mataa isaaf jedhee saba Oromoo tuqe illee tasumaan nama hin ta’u.
Jaallannus jibbinus Saba Oromoo yoo miine wantooti armaan gadii nu mudachuu hin oolani:

  1. Saba keessaa ba’anii addumaan jibbamuu

  2. Dhiiga qomoo ofii dhangalaasanii seenaa dhufaa darbaa keessatti galmee gurraacha keessatti hammatamuu

  3. Qaanii fi yeelloo uffachuu

  4. Alagaan jibbamanii manaa gadi darbatamuu

  5. Osoo saba ofiif hin hojjetin addunyaa kana irraa boqochuu fi kkf.

READ  DHALOOTI QARAME DIINA BARBADEESSA!

 

Namni saba garraamii kana tuqu abadan ija hojii isaa guutee safarata. Ani akkakootti namoota ilmaan Oromoo irratti daraaraa sukaanneessaa hojjechaa turanii deebiisaa harkatti argatan hedduu argeera. Baay’een isaanii du’a hin taane du’ani. Kaanimmoo waa hundaattii ba’anii taa’anii qabsoo qeerroo kana dharra’aa jiru.
Ijoon barreeffamakoo kanaa namoota biyya keessaa ilmaan Oromoo adamsuu fi dabarsanii kennuun amala itti ta’e ilaallata.
[gibetube]
Namoota hedduu gaafa isaan humnaa ol ta’an fuunee ‘social media’ iratti baasaa turreerra. Isaanis akka qullaa dhaabbachaa jiran of arganiiru. Baay;een isaaniis fooyya’anii qerroo bira dhaabbachuu eegalaniiru. Kaan immoo didanii itti caalaa jiru. Warreen kanaaf dhaamsa gabaabaa ani qabu kafana keessan keessaa baatanii qullaa keessan alagaatti hin agarsiisinaa. Ciminaa fi kutannoo Oromoo isin miti habashaanuu dhugaa ba’aa jirti. Harcaatuu taatanii ofumaa saba keenya keessa hin sorobinaa. Yoo jiraachuu barbaaddu ta’e saba keessanitti dabalamaatii qabsoo finiinsaatii bilisummaa gonfadhaa. Gaafa sana waan hundaa ni guuttattu. Diddanii itti fuftu yoo ta’e baraan gubachaa haftu.
Itti dabalees immoo namni umriin isaa waggaa 18 ol ta’e waan barbaade keessatti hirmaatee hojjechuuf mirga guutuu qaba. Badii nama kanaatiif maatii isaa jeequu fi dararuunis qaanii guddaadha. Kan nuti argaa jirru gaafa ijoolleen reebichaa fi dararaa keessan jibbanii isin jalaa bakka garaa garaatti baqatan maatii isaanii halkanii guyyaa dorsisaa jirtu. Gochawwan isin har’a maatii ijoollee irratti gochaa jirtan osoo hin turin mataa keessan irratti akka raawwatu hin dagatinaa. Ammas dabaleen jedha namoonni akkasii kun qullaa dhaabbachaa jirtu.

READ  DHAGEESSANIITTUU?

 

Akkasumas namoonni diyaspooraan tokko tokko dhimma qabsoo Oromoo Kanaan walqabsiistanii akka waa baay’ee waliin maraa jirtan ni dhaga’ama. Baay’een waan shira diinaa bakkaan ga’uuf fiigu fakkaatu. Yeroon kun yeroo itti afaan saba Oromoo gargar kaachisan miti. Sabni biyya keessaa fincila wayyaanee irratti finiinsaa yeroo jiru gaafa isin waan yaada namaa bittimsu odeessitan yeelloo guddaadha.
[gibetube]
Kanaafuu, waan hundaa bira tartanii qabsoo saba Oromoo bira waan dandeessaniin yoo dhaabbattan gaarii dha jedheen yaada.
Walumaagalatti Sabni Oromoo wayyaanee ol fuudhee dhagaa irratti lafaan dha’uuf guyyaan dhiyaatteetti. Lafeen wayyaanees bososee, caccabee dhumaa jira. Hundi keenya waltaanee, gaaddisa tokko jala seennee wayyaanee bulloofte kana bowwaatti darbachuudha.
Qabsoon itti fufa.

Injifannoon Saba Bal’aa Oromoof.

Yosef Hamba Tola
Follow me!

Yosef Hamba Tola

is Biotechnologist, writer, reviewer and researcher at Africa-ai-Japan project under Japan International Cooperation Agency (JICA)
Author of Dungoo Oromoo & published articles in the areas of Biotechnology. Currently, he writes for www.gibetube.com and www.beekanguluma.org on current issues of Oromo People, Education, Politics and Agriculture in Ethiopia.
Yosef Hamba Tola
Follow me!

Latest posts by Yosef Hamba Tola (see all)